नेपालको धनुषा जिल्ला, जनकपुर उपमहानगरपालिकाको एक सामान्य नेपाली मुस्लिम परिवारमा जन्मिएका प्रोफेसर डा. जमिरुल हकले आफ्नो अथक परिश्रम, अध्ययनप्रतिको समर्पण र अनुसन्धानमुखी सोचका माध्यमबाट अन्तर्राष्ट्रिय शैक्षिक क्षेत्रमा उल्लेखनीय पहिचान बनाएका छन्। आज उनी क्याम्बोडियाका प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयहरूमा एसोसिएट प्रोफेसरका रूपमा कार्यरत रहँदै शिक्षा र अनुसन्धानमार्फत नेपालको नाम विश्वमञ्चमा स्थापित गरिरहेका छन्।

उनको जीवनयात्रा साधारण परिवेशबाट असाधारण उपलब्धिसम्म पुगेको प्रेरणादायी उदाहरण हो। सीमित स्रोत–साधनका बीच सुरु भएको शैक्षिक यात्रा आज अन्तर्राष्ट्रिय विश्वविद्यालय, अनुसन्धान संस्था र विश्वव्यापी शैक्षिक सञ्जालसम्म विस्तार भएको छ। उनले आफ्नो ज्ञान, नेतृत्व क्षमता र अनुसन्धानका माध्यमबाट नेपाली शिक्षाविद्हरूको दक्षता अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमक्ष प्रस्तुत गरेका छन्।

डा. हकले आफ्नो विद्यालय शिक्षा श्री सरस्वती नमूना माध्यमिक विद्यालयबाट पूरा गरेका थिए। त्यसपछि व्यवस्थापन विषयमा उच्च शिक्षा अध्ययन गर्न काठमाडौं आएर भि.एस. निकेतन उच्च माध्यमिक विद्यालयबाट +२ तह पूरा गरे। स्नातक अध्ययनका लागि उनले भारतको देहरादुनस्थित इन्डियन इन्स्टिच्युट अफ एडभान्स्ड स्टडीज (IIAS) रोजे।

उच्च शिक्षाको यात्रालाई थप विस्तार गर्दै उनले काठमाडौंस्थित किङ्स कलेजमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय अमेरिकन विश्वविद्यालय (International American University–IAU), लस एन्जलस, संयुक्त राज्य अमेरिकासँग आबद्ध एमबीए (MBA) उपाधि प्राप्त गरे। त्यसपछि विद्यावारिधि (PhD) अध्ययनका लागि चीन पुगेका उनले डोङबेइ युनिभर्सिटी अफ फाइनान्स एन्ड इकोनोमिक्स (Dongbei University of Finance and Economics–DUFE), डालियानबाट सफलतापूर्वक पीएचडी पूरा गरे।

हाल उनी मलेसियाको मल्टिमिडिया विश्वविद्यालय (Multimedia University–MMU) मा पोस्टडाक्टोरल अनुसन्धान फेलोसिप गरिरहेका छन्, जुन सन् २०२७ सम्म सम्पन्न हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसले उनको अनुसन्धान यात्रालाई अझ सशक्त बनाइरहेको छ।

शिक्षण र अनुसन्धान क्षेत्रमा उनको सक्रियताले उनलाई क्याम्बोडियाका प्रतिष्ठित Pannasastra University of Cambodia, National University of Management (NUM) तथा Paragon International University मा एसोसिएट प्रोफेसरका रूपमा स्थापित गरेको छ। व्यवसाय, व्यवस्थापन, नेतृत्व तथा अनुसन्धानका विषयमा उनले अध्यापनसँगै उल्लेखनीय शैक्षिक योगदान पुर्‍याइरहेका छन्।

उनको अनुसन्धान र शैक्षिक योगदानलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा पनि उच्च सम्मान प्राप्त भएको छ। AD Scientific Index ले उनलाई क्याम्बोडियाको Business and Management विधामा दोस्रो उत्कृष्ट वैज्ञानिक (Top Second Business and Management Scientist) का रूपमा सूचीकृत गरेको छ। यो उपलब्धि व्यक्तिगत सफलताभन्दा पनि नेपाली प्रतिभाप्रतिको अन्तर्राष्ट्रिय विश्वास र नेपालको शैक्षिक क्षमताको सम्मानका रूपमा हेरिएको छ।

विदेशमा रहे पनि डा. हकले आफ्नो नेपाली पहिचानलाई सदैव प्राथमिकतामा राखेका छन्। उनी नेपालका विद्यार्थी, अनुसन्धानकर्ता र युवा शिक्षाविद्हरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय अवसरसँग जोड्ने, अनुसन्धान सहकार्य विस्तार गर्ने तथा उच्च शिक्षाका सम्भावनाबारे मार्गदर्शन गर्ने कार्यमा निरन्तर सक्रिय छन्।

उनको विश्वास छ कि विदेशमा हासिल गरिएको ज्ञान, अनुभव र अन्तर्राष्ट्रिय पहुँच अन्ततः आफ्नै देशको विकासमा उपयोग हुनुपर्छ। यही उद्देश्यका साथ उनले नेपाल र क्याम्बोडियाबीच शैक्षिक तथा अनुसन्धान सहकार्यलाई थप मजबुत बनाउन पहल गर्दै आएका छन्। साथै नेपाली विद्यार्थीलाई अन्तर्राष्ट्रिय जर्नल, अनुसन्धान परियोजना तथा विश्वव्यापी शैक्षिक नेटवर्कसँग जोड्न उनले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन्।

डा. जमिरुल हकको जीवनले अर्को महत्वपूर्ण सन्देश पनि दिन्छ— सफलता कुनै जात, धर्म वा आर्थिक पृष्ठभूमिले निर्धारण गर्दैन। इमानदार मेहनत, गुणस्तरीय शिक्षा, अनुशासन र निरन्तर सिक्ने इच्छाशक्तिले नै व्यक्तिलाई विश्वस्तरमा पुर्‍याउन सक्छ। नेपाली मुस्लिम परिवारबाट अन्तर्राष्ट्रिय विश्वविद्यालयका सम्मानित प्राध्यापक बन्न सफल उनको यात्रा सम्पूर्ण नेपाली समाजका लागि प्रेरणादायी उदाहरण बनेको छ।

आज विश्वभर रहेका नेपालीहरूमध्ये डा. हक शिक्षा र अनुसन्धानको क्षेत्रमा नेपालको पहिचानलाई उचाइमा पुर्‍याउने प्रतिनिधि व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित भएका छन्। विदेशी भूमिमा आफ्नो व्यावसायिक सफलता हासिल गर्नुका साथै उनले नेपालको प्रतिष्ठा, नेपाली प्रतिभाको विश्वसनीयता र शैक्षिक क्षमतालाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा थप मजबुत बनाएका छन्।

क्याम्बोडियाका प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयहरूमा नेपालीको प्रतिनिधित्व गर्दै अध्यापन गर्नु, अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानमा सक्रिय रहनु तथा विश्वस्तरीय शैक्षिक सूचकाङ्कमा उत्कृष्ट स्थान हासिल गर्नु नेपालका लागि गौरवको विषय हो। डा. जमिरुल हकको यात्रा आजका युवाका लागि स्पष्ट प्रेरणा हो— सपना ठूलो हुनुपर्छ, लक्ष्य स्पष्ट हुनुपर्छ र निरन्तर मेहनत गर्नुपर्छ। त्यसपछि संसारको जुनसुकै कुनामा पुगे पनि आफ्नो देशको नाम गर्वका साथ चिनाउन सकिन्छ।

ज्ञान, अनुसन्धान र शिक्षामार्फत अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा नेपालको सम्मान बढाउँदै आएका प्रोफेसर डा. जमिरुल हक आज नेपाली समाजका लागि प्रेरणा, गौरव र सम्मानका प्रतीक बनेका छन्। उनको उपलब्धि व्यक्तिगत सफलतामा मात्र सीमित छैन; यो नेपालको शैक्षिक प्रतिष्ठा र विश्वसामु नेपाली प्रतिभाको उज्ज्वल परिचय पनि हो।